Czy w Polsce rzetelność postępowań jest zagrożona?

W związku z sytuacją pandemiczną Sądy Administracyjne decydują się na rozstrzyganie spraw obywateli w trybie niejawnym poprzez posiedzenie, a nie przez rozprawę. Prześledźmy w jaki sposób takie rozwiązanie wpływa na przebieg postępowania.

Zgodnie z decyzją prezesa Najwyższego Sądu Administracyjnego od 17 października 2020 roku, zostały odwołane rozprawy w NSA oraz wojewódzkich sądach administracyjnych działających w powiatach objętych strefą czerwoną. Orzekanie ma być kontynuowane w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych. Zarządzenie prezesa obowiązuje do odwołania.

Wstrzymano również przyjmowanie interesantów przez pracowników wydziału informacji sądowej oraz do czytelni akt. Obecnie dokumentacje spraw są dostępne za pomocą teleinformatycznego systemu, który ponadto umożliwia komunikację z Sądem.

Podstawa prawna

Dla reorganizacji działań sądów administracyjnych jest tzw. Ustawa Covidowa – o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Szczególnie

Artykuł 15 zzs ust. 3

Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego,
jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez
ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej
uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym
bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych
sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na podstawnie ww. ustępu przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego w sytuacji, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki:

1.przewodniczący uzna rozpoznanie sprawy za konieczne;

2.przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących;

3.rozprawy nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Szansa na większą wydajność

Wprowadzone rozwiązanie powinno przyczynić się do zmniejszenia opóźnienia w sprawach, które nie mogły być uprzednio rozwiązane z przyczyn niezależnych od sądu w związku z ogłoszonym stanem epidemii – stwierdza adwokata Andrzej Bałaga.

Sąd od czasu decyzji Prezesa NSA nie musi zajmować się uzupełnianiem standardowej wokandy, która została zastąpiona wersją elektroniczną. E-Wokanda dostępna w Internecie, zawiera skrócony wykaz spraw sądowych wraz z treścią wydanych orzeczeń. To wpływa znacząco na rozpoznawanie spraw administracyjnych.

Cena za szybkość

Posiedzenie w trybie niejawnym może znacznie przyspieszyć czas postępowania. Trzeba jednak zauważyć, że w przypadku posiedzenia niejawnego, nie ma możliwości bezpośredniego udziału stron. Nie ma możliwości przedstawienia stanowiska strony przez profesjonalnego pełnomocnika, osiągalnego w wypadku tradycyjnych rozpraw sądowych.

Ponadto zarządzenie przewodniczącego o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne jest niezaskarżalne, a wniosek strony, aby sprawę rozpoznać na rozprawie, złożony przed rozpoznaniem sprawy, nie jest wiążący dla sądu.

Brak kontroli społecznej. Niejawność postepowania wiąże się z także brakiem uczestnictwa publiczności i mediów, których obecność wydaje się naturalną konsekwencją demokracji.

Zdaniem eksperta, w sprawach mniej skomplikowanych obecny tryb orzekania nie powinien wpływać na rzetelność i wynik postępowania sądowego. Natomiast dla spraw złożonych, nieoczywistych – polemika na sali sądowej, przedstawienie argumentów stron procesowych na rozprawie przed składem orzekającym bywa nieocenione z perspektywy rzetelności postępowania bowiem wpływają nierzadko na wynik końcowy procesu.

ZOOM

więcej

Zobacz też

Obserwujemy