Media społecznościowe – między prawdą a fake newsem

Codziennie jesteśmy zalewani strumieniem informacji na każdy temat. Brakuje czasu i wiedzy, aby rozpoznać mechanizm manipulacji. Prywatne firmy i poszczególne państwa zapowiadają walkę z fake newsami. My podpowiadamy, jak je rozpoznać. 

Pandemia dezinformacji

Aby zobaczyć, jak działa dezinformacja i manipulacja wystarczy przypomnieć sobie plotkę o tym, że aspiryna wyleczy nas z najpopularniejszego wirusa ostatnich miesięcy. Komunikat ten początkowo był mocno rozpowszechniany przez social media oraz niektóre media ogólnopolskie. Gdy fala dezinformacji opadła okazało się, że WHO nie potwierdziła słuszności tej formy leczenia. Przykładów manipulacji faktami w związku z COVID-19 można mnożyć bez końca. 

Za walkę z fake newsami wziął się na poważnie Facebook. Wprowadził on ograniczenia udostępniania treści dotyczących pandemii koronawirusa. Dzieląc się kolejną sensacją ze znajomymi na messengerze musimy pamiętać, że możemy ją wysłać tylko do pięciu osób. 

Szerokim echem odbiła się też informacja o zmianach w regulaminie serwisu. Jak donosi portal Antyweb.pl w nowym regulaminie będzie zapis pozwalający na usunięcie dowolnej treści, którą pracownicy Facebooka uznają za problematyczną. I tu pojawia się mały problem, bo usunięta treść może wcale nie być kontrowersyjna dla użytkownika tylko, ale dla samego serwisu. Wszystko po to, aby uniknąć “problemów prawnych”.  Czy to nie zaczyna trącić cenzurą?

Z kolei Twitter przy każdej próbie udostępniania wpisu zawierającego link do zewnętrznego artykułu ma wyświetlać okienko z deklaracją dla użytkownika, że przeczytał on daną treść. Platforma do “ćwierkania” zastanawia się też nad wprowadzeniem specjalnych etykiet, którymi będą oznaczane tłity polityków zawierające fake newsy. Ciekawostka. Weryfikacją tą mają zajmować się specjaliści z pomocą samych użytkowników. Komentatorzy zauważają, że działania obu portali to nowa forma cenzury.

Musimy przyjąć zasady gry

Czy jako obywatele możemy w jakiś sposób przeciwdziałać dezinformacji w sieci? Na gruncie prawa cywilnego mamy możliwość dochodzenia zadośćuczynienia w związku z naruszeniem dóbr osobistych. Warunki określa art. 23 KC. Może nas jednak zaskoczyć czasochłonność dochodzenia roszczeń. Innym rozwiązaniem jest też tzw. pozew ślepy. W praktyce to rozwiązanie działa w przypadku pozwu złożonego w trybie wyborczym. 

W marcu premier Mateusz Morawiecki wypowiedział „bezwzględną wojnę epidemii dezinformacji”. Jednak mimo gotowości rządu do walki, polskie prawo pozostaje daleko w tyle. Z kolei Komisja Europejska pracuje nad ogólnoeuropejskim kodeksem usług cyfrowych. Jednym z pomysłów ma być wymóg zlikwidowania kłamliwych treści w ciągu godziny. 

Zarówno Facebook jak i Twitter starają się walczyć z rozpowszechnianiem fake newsów, ale jest to walka z wiatrakami. Zwykli użytkownicy nie mają większego wpływu na kształtowanie się polityki komunikacyjnych gigantów. Możemy jedynie zaakceptować lub nienowe zapisy regulaminu. Ale mamy prawo zdecydować, czy pozwolimy złapać się fałszywej informacji. W jaki sposób?

Obserwacja i weryfikacja tego, co czytamy w Internecie. Zasada ograniczonego zaufania oraz wiedza o mechanizmach manipulacji, to najlepsza broń w walce z dezinformacją. Warto patrzeć na ręce wszystkim, którzy publikują w sieci. 

Redakcja naszego portalu będzie w tym śledztwie pomagać.


10 sposobów na manipulację społeczeństwem
według Noama Chomskiego 


1

ODWRÓĆ UWAGĘ
 | Kluczowym elementem kontroli społeczeństwa jest strategia polegająca na odwróceniu uwagi publicznej od istotnych spraw i zmian dokonywanych przez polityczne i ekonomiczne elity, poprzez technikę ciągłego rozpraszania uwagi i nagromadzenia nieistotnych informacji. Strategia odwrócenia uwagi jest również istotna dla zapobieżenia zainteresowania społeczeństwa podstawową wiedzą z zakresu nauki, ekonomii, psychologii, neurobiologii i cybernetyki.
„Odwracaj uwagę opinii publicznej od realnych problemów społecznych by zniewolona została przez nieważne sprawy. Spraw, by społeczeństwo było zajęte, zajęte, zajęte, bez czasu na myślenie, niech wraca do farmy i zwierząt”. (cyt.  z „Silent Weapons for Quiet Wars”).

2

STWÓRZ PROBLEMY, PO CZYM ZAPROPONUJ ROZWIĄZANIE
 | Ta metoda jest również nazywana „problem – reakcja – rozwiązanie”.
Tworzy problem, „sytuację”, mającą na celu wywołanie reakcji u odbiorców, którzy będą się domagali podjęcia pewnych kroków zapobiegawczych. Na przykład: pozwól na rozprzestrzenienie się przemocy lub zaaranżuj krwawe ataki tak, aby społeczeństwo przyjęło zaostrzenie norm prawnych i przepisów za cenę własnej wolności.
Lub: wykreuj kryzys ekonomiczny, aby usprawiedliwić radykalne cięcia praw społeczeństwa i demontaż świadczeń społecznych.

3

STOPNIUJ ZMIANY
 | Akceptacja aż do nieakceptowalnego poziomu. Przesuwaj granicę stopniowo, krok po kroku, przez kolejne lata. W ten sposób przeforsowano radykalnie nowe warunki społeczno-ekonomiczne (neoliberalizm) w latach 80-tych i 90-tych: minimum świadczeń, prywatyzacja, niepewność jutra, elastyczność, masowe bezrobocie, poziom płac, brak gwarancji godnego zarobku – zmiany, które wprowadzone naraz wywołałyby rewolucję.

4

ODWLEKAJ ZMIANY
 | Kolejny sposób na wywołanie akceptacji niemile widzianej zmiany to przedstawienie jej jako „bolesnej konieczności” i otrzymanie przyzwolenia społeczeństwa na wprowadzenie jej w życie w przyszłości. Łatwiej zaakceptować przyszłe poświęcenie, niż poddać się mu z miejsca.
Do tego społeczeństwo, masy, mają zawsze naiwną tendencję do zakładania, że „wszystko będzie dobrze” i że być może uda się uniknąć poświęcenia. Taka strategia daje społeczeństwu więcej czasu na oswojenie się ze świadomością zmiany, a także na akceptację tej zmiany w atmosferze rezygnacji, kiedy przyjdzie czas.

5

MÓW DO SPOŁECZEŃSTWA JAK DO MAŁEGO DZIECKA
 | Większość treści skierowanych do opinii publicznej wykorzystuje sposób wysławiania się, argumentowania czy wręcz tonu protekcjonalnego, jakiego używa się przemawiając do dzieci lub umysłowo chorych. Im bardziej usiłuje się zamglić obraz swojemu rozmówcy, tym chętniej sięga się po taki ton.
Dlaczego? „Jeśli będziesz mówić do osoby tak, jakby miała ona 12 lat, to wtedy, z powodu sugestii, osoba ta prawdopodobnie odpowie lub zareaguje bezkrytycznie, tak jakby rzeczywiście miała 12 lub mniej lat” (zob. Silent Weapons for Quiet War).

6

SKUP SIĘ NA EMOCJACH, NIE NA REFLEKSJI | Wykorzystywanie aspektu emocjonalnego to klasyczna technika mająca na celu obejście racjonalnej analizy i zdrowego rozsądku jednostki.
Co więcej, użycie mowy nacechowanej emocjonalnie otwiera drzwi do podświadomego zaszczepienia danych idei, pragnień, lęków i niepokojów, impulsów i wywołania określonych zachowań.

7

UTRZYMAJ SPOŁECZEŃSTWO W IGNORANCJI I PRZECIĘTNOŚCI | Spraw, aby społeczeństwo było niezdolne do zrozumienia technik oraz metod kontroli i zniewolenia.
„Edukacja oferowana niższym klasom musi być na tyle uboga i przeciętna na ile to możliwe, aby przepaść ignorancji pomiędzy niższymi a wyższymi klasami była dla niższych klas niezrozumiała (zob. Silent Weapons for Quiet War).

8

UTWIERDŹ SPOŁECZEŃSTWO W PRZEKONANIU, ŻE DOBRZE JEST BYĆ PRZECIĘTNYM | Spraw, aby społeczeństwo uwierzyło, że to „cool” być głupim, wulgarnym i niewykształconym.

9

ZAMIEŃ BUNT NA POCZUCIE WINY | Pozwól, aby jednostki uwierzyły, że są jedynymi winnymi swoich niepowodzeń, a to przez niedostatek inteligencji, zdolności, starań.
Tak więc, zamiast buntować się przeciwko systemowi ekonomicznemu, jednostka będzie żyła w poczuciu dewaluacji własnej wartości, winy, co prowadzi do depresji, a ta do zahamowania działań.
A bez działań nie ma rewolucji!

10

POZNAJ LUDZI LEPIEJ NIŻ ONI SAMYCH SIEBIE | Przez ostatnich 50 lat szybki postęp w nauce wygenerował rosnącą przepaść pomiędzy wiedzą dostępną szerokim masom a tą zarezerwowaną dla wąskich elit. Dzięki biologii, neurobiologii i psychologii stosowanej „system” osiągnął zaawansowaną wiedzę na temat istnień ludzkich, zarówno fizyczną jak i psychologiczną. Obecnie system zna lepiej jednostkę niż ona sama siebie. Oznacza to, że w większości przypadków ma on większą kontrolę nad jednostkami, niż jednostki nad sobą.

Źródło: Noam Chomsky – Silent Weapons for Quiet War

ZOOM

więcej

Zobacz też

Obserwujemy