Kontrola operacyjna – poszerzenie możliwości Policji

Nowy katalog możliwości pozwala Policji na stosowanie kontroli operacyjnej w celu zapobieżenia, wykrycia, ustalenia sprawców, a także uzyskania i utrwalenia dowodów nielegalnego wytwarzania, posiadania lub obrotu środkami odurzającymi, substancjami psychotropowymi, ich prekursorami lub nowymi substancjami psychoaktywnymi. W jaki sposób ta zmiana wpłynie na naszą prywatność?

Kontrola operacyjna

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 19 ust. 6 kontrola operacyjna prowadzona jest niejawnie i polega na:

1.

uzyskiwaniu i utrwalaniu treści rozmów prowadzonych przy użyciu środków technicznych, w tym za pomocą sieci telekomunikacyjnych;

2.

uzyskiwaniu i utrwalaniu obrazu lub dźwięku osób z pomieszczeń, środków transportu lub miejsc innych niż miejsca publiczne;

3.

uzyskiwaniu i utrwalaniu treści korespondencji, w tym korespondencji prowadzonej za pomocą środków komunikacji elektronicznej;

4.

uzyskiwaniu i utrwalaniu danych zawartych w informatycznych nośnikach danych, telekomunikacyjnych urządzeniach końcowych, systemach informatycznych i teleinformatycznych;

5.

uzyskiwaniu dostępu i kontroli zawartości przesyłek.

Innymi słowy, polega ona na niejawnym podsłuchiwaniu (czytaniu) oraz nagrywaniu (zapisywaniu) rozmów telefonicznych, w miejscach prywatnych (m.in. dom), wiadomości sms, wiadomości e-mailowych oraz przejmowaniu kontroli nad paczkami lub listami.

Gąszcz definicyjny – problem w stosowaniu prawa

Ponadto, definicje środków odurzających, substancji psychoaktywnych, prekursorów lub nowych substancji psychoaktywnych (NSA) znajdują się w art. 4 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Z racji wysokiego stopnia wyspecjalizowania tych definicji oraz w celu zachowania klarowności wywodu ograniczę się w tym miejscu jedynie do przywołania miejsca, w którym są wskazane te definicje bez przytaczania ich dosłownego brzmienia. Co więcej, te wyrażenia są powszechnie przyjmowane i nie powodują kontrowersji w środowisku – w przeciwieństwie do rozszerzenia katalogu możliwości stosowania kontroli operacyjnej.

Wskazana zmiana spowodowała wiele kontrowersji. Aby uporządkować ciągle nowo pojawiające się NSA, Minister Zdrowia określa w rozporządzeniu ich wykaz. Jednocześnie, na rynku pojawiają się nowe substancje, które nie są wymienione we wspomnianym wykazie właśnie po to, aby ominąć ich zakwalifikowanie. Żeby wpisać kolejny środek na listę należy zmienić rozporządzenie. W konsekwencji, dopóki nie zostaną wpisane do wykazu, materiały zgromadzone podczas takiej kontroli operacyjnej nie będą mogły zostać wykorzystane przez organy procesowe.

Sąd jako wentyl bezpieczeństwa obywateli

Co do zasady, w celu zapewnienia obywatelom bezpieczeństwa i ochrony prywatności, każdorazowe objęcie danej osoby kontrolą operacyjną musi zostać zatwierdzone przez sąd. Stanowi to wentyl bezpieczeństwa przed nadmierną inwigilacją społeczeństwa. Należy pamiętać, że kontrola operacyjna stanowi środek subsydiarny. Wynika to z końcowej części przepisu art. 19 ust. 1 ustawy o Policji, kontrolę operacyjną należy stosować, „gdy inne środki okazały się bezskuteczne albo będą nieprzydatne”. W takiej sytuacji sąd okręgowy może zarządzić kontrolę operacyjną, na pisemny wniosek Komendanta Głównego Policji, Komendanta CBŚP albo Komendanta BSWP. Musi on zostać złożony po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego albo na pisemny wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, złożony po uzyskaniu pisemnej zgody prokuratora okręgowego właściwego ze względu na siedzibę składającego wniosek organu Policji.

Co istotne, kontrola operacyjna może być przeprowadzona również bez uprzedniej zgody sądu. Zgodnie z art. 19 ust. 3 ustawy o Policji „W przypadkach niecierpiących zwłoki, jeżeli mogłoby to spowodować utratę informacji lub zatarcie albo zniszczenie dowodów przestępstwa, Komendant Główny Policji, Komendant CBŚP, Komendant BSWP albo komendant wojewódzki Policji może zarządzić, po uzyskaniu pisemnej zgody właściwego prokuratora […] kontrolę operacyjną, zwracając się jednocześnie do właściwego miejscowo sądu okręgowego z wnioskiem o wydanie postanowienia w tej sprawie. W razie nieudzielenia przez sąd zgody w terminie 5 dni od dnia zarządzenia kontroli operacyjnej, organ zarządzający wstrzymuje kontrolę operacyjną oraz dokonuje protokolarnego, komisyjnego zniszczenia materiałów zgromadzonych podczas jej stosowania.”

Przez 5 dni jedynie na podstawie decyzji odpowiedniego Komendanta oraz zgody prokuratora na podstawie nowych przepisów Policja może stosować podsłuch, czytać korespondencję, przejmować kontrolę nad przesyłkami osób podejrzewanych o posiadanie lub obrót środkami odurzającymi, psychotropowymi lub psychoaktywnymi.

Powyższa zmiana może doprowadzić do wyższej wykrywalności oraz skuteczności ujęć sprawców takich przestępstw. Należy jednak pamiętać, że jednocześnie prowadzi to do zwiększonej inwigilacji społeczeństwa, bowiem bez zgody niezawisłego organu państwa jakim jest sąd, organy ścigania mogą stosować szeroko zakrojone środki ingerencji w życie prywatne każdego z nas.

ZOOM

więcej

Zobacz też

Obserwujemy