Rosyjskie (i nie tylko) sposoby dezinformacji

Jesteśmy świadkami coraz to bardziej postępującej wojny informacyjnej. Najnowszy raport NATO po raz drugi przyjrzał się praktykom dezinformacyjnym, jakimi posługuję się Rosja.

W październiku światło dzienne ujrzała druga część raportu NATO o sposobach dezinformacji przez Rosję. Przeszło osiemdziesiąt stron dokumentu pokazuje działania rosyjskich służb na obszarze ośmiu państw bałtycko-nordyckich (Danii, Estonii, Finlandii, Islandii, Łotwy, Litwy, Norwegii i Szwecji) nazywanych później w dokumencie NB8.

Autorzy oparli się na historiach forsowanych przez Kreml krążących wokół:

  • manipulowania faktami związanymi z II wojną światową,
  • prób tworzenia na nowo historii państw NB8,
  • wyolbrzymiania zagrożenia imigracją wśród społeczeństw tych państw,
  • oskarżania o rusofobię,
  • określania wzmocnionej obecności NATO w krajach bałtyckich i w Polsce jako zagrożenia dla bezpieczeństwa regionalnego
  • kwestionowania i podważania krajowych lub regionalnych projektów infrastrukturalnych.

Największą bronią jest narracja

Pierwszy rozdział raportu pokazuje nam jak bardzo istotnym elementem w sianiu dezinformacji jest tworzenie narracji. Według podręcznika komunikacji strategicznej opracowanym przez NATO, narracja to:

„Zwięzłe, ale wyczerpujące pisemne oświadczenie dotyczące sytuacji i celu organizacji, które może stanowić sam w sobie główny kontekst dla dyrektyw planowania strategicznego lub może być wykorzystane do wspierania tworzenia indywidualnych, dopasowanych kulturowo historii, które będą rezonować z określonymi odbiorcami i sprzyjać spójności w ramach organizacji”.

Narrację można więc traktować jako coś, co sprawia, jak ludzie rozumieją świat wokół siebie. Składa się ona z opowieści i ich elementów, które w jakiś sposób się wzajemnie do siebie odnoszą. Zdjęcie, mem lub wiadomość na Twitterze może być elementem narracji, podobnie jak zbiór artykułów prasowych czy seria rozdziałów w książce.

Zrozumienie narracji jako systemów pozwala na ujawnienie, że dany artefakt (mem, Tweet, reklama telewizyjna, przemówienie) może w rzeczywistości uczestniczyć w wielu systemach.

Narracja jest schematem organizacyjnym wyrażonym w formie historii, a historie są często podstawą tożsamości społeczności, a także strategii i działań.

Mark Laity, szef komunikacji strategicznej w Najwyższej Kwaterze Głównej Sił Sojuszniczych w Europie

Historia (fałszywie) opowiedziana.

Podobne systemy narracyjne możemy znaleźć w polskiej przestrzeni medialnej. Przykładem ilustrującym ten mechanizm jest rozmowa z polską publicystką Agnieszką Wołk-Łaniewską znajdująca się na rosyjskim portalu Sputnik. Zdania publicystki, (możliwe, że wypowiedziane nieświadomie i w dobrej wierze) mogą posłużyć jako narzędzie tworzenie narracji sprzyjającej Rosji. Zobaczmy to na podstawie pytania o szczepionkę.

Źródło: sputniknews.com

Jak możemy zauważyć na tym przykładzie, dziennikarka mieszkająca w Warszawie wyraża swoją opinię na temat szczepionki. Nie ma zaufania do szczepionek opracowanych przez zachodnie koncerny farmaceutyczne. Stawia bardziej na preparaty przygotowane przez „poważną instytucję badawczą”.

Ta jedna wypowiedź może posłużyć na stworzenie narracji na temat rosyjskiej szczepionki na COVID-19. Oprócz historii o konflikcie: publiczne instytucje badawcze – prywatne koncerny farmaceutyczne, mamy kontynuację wojny hybrydowej na linii wschód – zachód. Przy okazji można zagrać motywem rusofobii.

„Dezinformując i manipulując rzeczywistością Moskwa prowadzi długofalowe działania destabilizacyjne, podsyca konflikty między poszczególnymi państwami NATO i UE, podważa demokratyczny proces wyborczy i europejski system wartości, osłabia projekt integracyjny UE i współpracę transatlantycką, uzasadnia swe prawo do budowania własnej strefy wpływów w Europie” – mówi Jolanta Darczewska z Ośrodka Studiów Wschodnich.

O wielu świadomych kampaniach dezinformacyjnych tworzonych przez Rosję informuje na bieżąco na swoim Twitterze Stanisław Żaryn, rzecznik prasowy Ministra Koordynator Służb Specjalnych.

ZOOM

więcej

Zobacz też

Obserwujemy