Walka z „dzikimi wysypiskami”. Co z zapowiadanym projektem ministerstwa?

Wzrost cen opłat za wywóz śmieci oraz relatywnie niskie kary za ich wyrzucanie w miejscach do tego nie przeznaczonych spowodował, że w Polsce coraz bardziej wzrasta liczba tzw. „dzikich wysypisk śmieci”. Już w zeszłym roku, wystąpiliśmy do Ministerstwa Środowiska i Klimatu z wnioskiem o udzielenie informacji na jakim etapie znajdują się prace legislacyjne mające na celu walkę z tym problemem.

Wówczas w przekazanej odpowiedzi przeczytaliśmy, że „Obecnie w Ministerstwie Klimatu i Środowiska trwają prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw, w którym zawarto m.in. przepisy podwyższające sankcje za niewłaściwe postępowanie z odpadami. Ww. projekt znajduje się na etapie uzgodnień wewnętrznych (…)”.

Od udzielonego wyjaśnienia minęło ponad pół roku, a projekt ustawy nie został jeszcze zaprezentowany. Wobec tego zdecydowaliśmy się ponownie wystąpić do Ministerstwa ze stosownym zapytaniem.

Odpowiadając na wniosek z dnia 3 maja 2021 roku o udostępnienie informacji publicznej na temat podjętych prac legislacyjnych oraz działań mających na celu skuteczne ograniczenie oraz karanie za
coraz powszechniejszą praktykę nielegalnego wyrzucania odpadów w lasach lub na innych – nie przeznaczonych do tego – obszarach, w następującym zakresie:

  1. Na jakim etapie znajdują się obecnie prace legislacyjne w w/w sprawie?
  2. Czy Ministerstwo jest w posiadaniu informacji co do skali przedmiotowego problemu, tj. ilości „dzikich wysypisk” w Polsce – a jeżeli tak, to czy wraz ze wzrostem opłat za wywóz śmieci na terenie wszystkich gmin w Polsce, problem ten się nasilił?
  3. Czy Ministerstwo zainicjowało w tym roku jakieś nowe działania edukacyjne mające na celu uświadomienie obywateli o negatywnych skutkach wyrzucania odpadów w lasach lub na innych nie przeznaczonych do tego – obszarach?

uprzejmie informuję, co następuje.


Odpowiadając na pytanie nr 1 chciałbym wyjaśnić, uzupełniając wcześniej udzieloną odpowiedź, że w Ministerstwie Klimatu i Środowiska prowadzone są prace mające na celu zmniejszenia ilości odpadów porzucanych w miejscach do tego nieprzeznaczonych od wielu lat. Obowiązująca od 2011 r. znowelizowana ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach spowodowała, że to gminy stały się właścicielem odpadów komunalnych. Miało to umożliwić jak najlepsze ich zagospodarowanie, zapobiegając ich nielegalnemu pozbywaniu się. Wcześniej obowiązujące w tym zakresie przepisy, które zobowiązywały właścicieli nieruchomości do posiadania umów na odbiór odpadów były związane z zaniżaniem ilości odbieranych odpadów. Opłata zgodna z umową była niewysoka, a odpady często porzucane były w miejscach do tego nieprzeznaczonych tworząc dzikie wysypiska lub bywały spalane
w piecach domowych.


Dostrzegając potrzebę dalszego doszczelnienia systemu gospodarowania odpadami, w Ministerstwie Klimatu i Środowiska przygotowane zostały zmiany legislacyjne zakończone uchwaleniem przez Sejm RP w dniu 20 lipca 2018 r. ustawy o zmianie ustawy o odpadach i niektórych innych ustaw (Dz.U. 1592). Najważniejsze zmiany legislacyjne wprowadzone ww. ustawą to:

  • obowiązek posiadania zabezpieczenia roszczeń dla podmiotów prowadzących zbieranie i przetwarzanie odpadów, w celu zabezpieczenia w odpowiedniej wysokości środków na wypadek konieczności pokrycia kosztów wykonania zastępczego w postępowaniu egzekucyjnym,
    poniesionych w celu usunięcia i zagospodarowania porzuconych odpadów,
  • obowiązek prowadzenia tzw. wizyjnego systemu kontroli miejsc magazynowania lub składowania odpadów,
  • obowiązek dopuszczenia obiektu i innych miejsc magazynowania odpadów, do użytkowania na podstawie opinii Państwowej Straży Pożarnej przed rozpoczęciem działalności w zakresie gospodarki odpadami,
  • nowe podstawy odmowy wydania przez organ właściwy decyzji na gospodarowanie odpadami w przypadku stwierdzenia naruszeń przepisów dot. gospodarki odpadami przez podmiot wnioskujący – tzw. „wilczy bilet”,
  • wzmocnienie sankcji dla podmiotów, które wielokrotnie naruszają przepisy z zakresu gospodarki odpadami.

Oczekuje się, że wprowadzone rozwiązania powinny pozytywnie wpłynąć na poszczególne komponenty środowiska i zdrowie ludzi – przez zmniejszenia ewentualnych zagrożeń dla zdrowia ludzi lub środowiska, czy też uciążliwości wynikających z niewłaściwie prowadzonej gospodarki odpadami.


Prowadząc dalsze działania wprowadzono następne zmiany w ustawie o odpadach, ustawą z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2422.).


Zmiany w art. 67, art. 69, art. 71a, art. 76 i art. 79 ustawy o odpadach dotyczące dokumentów ewidencji odpadów miały na celu ściślejszą kontrolę przekazywania odpadów, a w szczególności odpadów
komunalnych odbieranych od właścicieli nieruchomości.


W przypadku odpadów komunalnych istniała potrzeba wprowadzenia systemu pozwalającego na każdorazowe potwierdzenie przejęcia tych odpadów przez uprawnione podmioty i rozliczenie mas odpadów komunalnych odebranych z terenów poszczególnych gmin w systemie dziennym, stąd wprowadzenie karty przekazania odpadów komunalnych.

Niektóre podmioty praktykowały fikcyjne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych. Bieżący dostęp do informacji dotyczących transportu odpadów za pomocą BDO pozwoli na nadzór nad
strumieniem odpadów oraz sprawne reagowanie w przypadkach stwierdzenia podejrzenia naruszeń. Narzędzie to usprawni pracę zarówno organów Inspekcji Ochrony Środowiska oraz organów ochrony
środowiska, jak i organów ścigania, Inspekcji Transportu Drogowego i innych służb.

Podsumowując, w ostatnich latach wprowadzono szereg zmian w przepisach, które mają na celu polepszenie i ułatwienie zbierania odpadów komunalnych przez gminy i inne podmioty. Ponadto wprowadzono narzędzie w postaci karty przekazania odpadów komunalnych, które ma na celu umożliwianie bieżącego monitoringu przemieszczanych odpadów komunalnych.

Dodatkowo obecnie procedowany jest przez GIOŚ projekt ustawy, który jest dedykowany przestępstwom przeciwko środowisku. W projekcie tym zaproponowano przepisy dotyczące zwiększenia sankcji za nieprawidłowe postępowanie z odpadami.

Odpowiadając na pytanie nr 2 informuję, że dane takie są zbierane przez Główny Urząd Statystyczny, który publikuje te dane na stronie Banku Danych Lokalnych oraz w opracowaniach publikowanych do
roku pt.: Infrastruktura komunalna.

Biorąc pod uwagę dane GUS należy stwierdzić, że nie następuje wzrost ilości dzikich wysypisk wraz ze wzrostem opłaty pobieranej przez gminy i związki międzygminne za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Ponadto informuję, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska od lat aktywnie prowadzi szerokie działania mające na celu podniesienie świadomości społeczeństwa z zakresu właściwego postępowania z odpadami komunalnymi, w tym szczególnie prawidłowej segregacji odpadów. Podejmowane przez Ministerstwo działania to kampanie edukacyjne, lokowanie idei w serialach, kampanie outdorowe, infografiki, videoinfografiki, webinaria i warsztaty, bieżąca komunikacja na dedykowanej edukacji z zakresu gospodarki odpadami stronie: www.naszesmieci.pl oraz mediach społecznościowych Ministerstwa. Obecnie prowadzone działania, jednakże nie dotyczą bezpośrednio negatywnych skutków wyrzucania odpadów w lasach i innych nieprzeznaczonych do tego obszarach.

Z poważaniem
Maciej Mucha
Dyrektor
Departament Instrumentów Środowiskowych
/ – podpisany cyfrowo/

OBSERWUJEMY RÓWNIEŻ