Przedsiębiorcy proszą rząd o niedopuszczenie do pracy niezaszczepionych

Z taką propozycją zwróciła się do rządu Konfederacja Lewiatan skupiająca krajowych przedsiębiorców prywatnych. Ta bardzo kontrowersyjna regulacja prawna, pozwalałyby pracodawcom nie wpuszczać do zakładów pracy niezaszczepionych pracowników oraz odmawiać obsługi takim klientom w sklepach. Czy wobec takich pomysłów w Polsce zagrożone są prawa i wolności obywatelskie?

Przewodnicząca Rady Głównej Konfederacji Lewiatan Henryka Bochniarz, cytowana przez Radio Zet, ponowiła apel o możliwość niedopuszczania osób niezaszczepionych do pracy. Wypowiedź ta szybko doczekała się złagodzonego komentarza Macieja Wituckiego, Prezydenta Lewiatana, który zapewnił, że przedsiębiorcy skupieni w organizacji nie są zwolennikami radykalnych rozwiązań. W tym właśnie niewpuszczania osób niezaszczepionych do przedsiębiorstw czy sklepów, lecz intensywnie wspierają akcje szczepienia pracowników przeprowadzane w firmach. 

Pierwszy z wymienionych pomysłów miałby na celu ochronę pracowników w zakładzie pracy przed potencjalnym zarażeniem przez niezaszczepionego pracownika. Drugi zaś, miałby zapobiegać rozprzestrzenianiu się koronawirusa w placówkach handlowych. Przedsiębiorcy obawiają się, że skoro do tej pory zbyt mała część populacji poddała się szczepieniom, zapowiadana kolejna fala zakażeń już jesienią znów doprowadzi do paraliżu w wielu sektorach gospodarki.

Aktualnie brak jest rozwiązań prawnych, które by nadawały pracodawcom uprawnienie do wymagania od pracowników zaszczepienia się przeciwko COVID-19 i od tego uzależnienia dopuszczenia do pracy. Zresztą taki wymóg nie może być też decydujący przy naborze do pracy.

Zgodnie z treścią art. 20 ustawy z 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, pracodawca może w celu zapobiegania szerzeniu się zakażeń i chorób zakaźnych wśród pracowników narażonych na działanie biologicznych czynników chorobotwórczych przeprowadzić zalecane szczepienia ochronne wymagane przy wykonywaniu określonych czynności zawodowych

Katalog wymaganych szczepień i rodzaj czynności zawodowych określa natomiast załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 3 stycznia 2012 r. Nie ujęto w nim szczepionki przeciwko COVID-19. Nie odnosi się on też do żadnego wykazu czynności zawodowych, dla których wirus SARS-CoV-2 byłby biologicznym czynnikiem chorobotwórczym. 

Być może wskazanie tego wirusa jako szkodliwego czynnika w środowisku pracy nastąpi wraz z  kolejną nowelizacją przywołanego rozporządzenia Rady Ministrów. Jak podkreśla trafnie Katarzyna Siemienkiewicz, ekspert ds. prawa pracy Pracodawców RP dla portalu prawo.pl, nie będzie to jednak automatycznie rodzić po stronie pracodawcy uprawnienia do kierowania na obowiązkowe szczepienie swych pracowników.

Obecnie szczepienie na COVID-19 w świetle obowiązujących regulacji prawnych, nie jest szczepieniem obowiązkowym. Oczywiście ustawodawca może postanowić inaczej. Wymagałoby jednak wyraźnej podstawy ustawowej i upoważnienia pracodawców do przetwarzania danych wrażliwych, jakimi są informacje o szczepieniu pracowników. 

Czy byłoby to jednak dopuszczalne z punktu widzenia ochrony praw i wolności obywatelskich określonych w Konstytucji? Pewną wskazówką jest tu dotychczasowe stanowisko judykatury. Zgodnie z treścią wyroku NSA z dnia 17 października 2018 r., II OSK 2524/16, „obowiązkowość” szczepień nie prowadzi do naruszenia praw i wolności człowieka. Nie dochodzi też podczas zabiegu szczepienia do naruszenia godności ludzkiej. W zderzeniu dwóch, sprzecznych interesów: indywidualnego i ogólnospołecznego, konieczne staje się odniesienie do zasady proporcjonalności – jednej z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego. 

W efekcie zbiorowy interes zazwyczaj zwycięża. Ponadto warto pamiętać, że zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Oczywiście, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie m.in. właśnie w celu ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. 

Ograniczenia te nie mogą zarazem naruszać istoty wolności i praw.

ZOOM

więcej

Zobacz też

Obserwujemy