Wpływ środków masowego przekazu na poglądy i postawę wobec zmian klimatycznych [RAPORT Z BADAŃ]

Bezpieczeństwo ekonomiczne, społeczne, energetyczne i zmiany klimatyczne stanowią nieodłączny element. Wiele krajów świata, w tym Unia Europejska i kraj członkowski – Polska, starają się prowadzić wspólne, ponadnarodowe działania, w których finanse odgrywają kluczową rolę. 

Dla realizacji tego celu na poziomie Komisji Europejskiej przewiduje się między innymi: 

– wykorzystanie instrumentów finansowych UE, w tym funduszy strukturalnych, sieci TEN; 

– poprawienie ram prawnych dotyczących stosowania instrumentów rynkowych, w tym handlu emisjami, zielonych zamówień publicznych, oraz dokonanie przeglądu zasad opodatkowania energii; 

– opracowanie wizji zmian strukturalnych i technologicznych do 2050 roku uwzględniającej proces przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, efektywnie korzystającą z zasobów i odporną na zmiany klimatu, dzięki czemu zostaną osiągnięte cele UE dotyczące ograniczenia strat różnorodności biologicznej oraz ograniczenia emisji. 

Na poziomie państw członkowskich przewiduje się między innymi: 

– stopniowe wycofywanie szkodliwych dla środowiska dotacji (wyjątki dotyczą jedynie osób w trudnej sytuacji życiowej); 

– stosowanie instrumentów rynkowych, w tym zachęt fiskalnych oraz zamówień publicznych, w celu zmiany metod produkcji i konsumpcji; 

– stworzenie inteligentnych i wzajemnie połączonych infrastruktur transportowych oraz energetycznych, w tym także wykorzystywanie Technologii Informacyjnych i Komunikacyjnych (ICT); 

– skierowanie większej uwagi na transport w miastach, które są źródłem dużego zagęszczenia ruchu i emisji; 

– stosowanie przepisów i norm w zakresie efektywności energetycznej budynków i wykorzystanie instrumentów rynkowych w celu ograniczenia zużycia energii i zasobów, większe wykorzystanie funduszy UE na wzrost efektywności energetycznej w budynkach użyteczności publicznej oraz wprowadzenie bardziej skutecznego recyclingu.

Ochrona środowiska jest przejawem troski przedstawicieli wielu dyscyplin wiedzy i nauki, nie tylko nauk ścisłych i przyrodniczych, ale również nauk społecznych. Ponieważ nawet turystyka, uważana powszechnie za przyjazną dla środowiska może być znaczącym źródłem zanieczyszczania powietrza. Badania wykonane w Szwajcarii wykazują, że turystyka wprawdzie emituje jedynie 1% siarki i pyłów, ale jednocześnie dostarcza: 18% zanieczyszczeń tlenku azotu, 23% zanieczyszczeń tlenkami węgla, 24% zanieczyszczeń ołowiem. Jak zauważyli uczestnicy konferencji „Zmiany klimatyczne i bezpieczeństwo energetyczne – czy możemy wygrać na obu frontach?” w 2007 r. środowiska ekologiczne zarzucają polskim władzom nadmierne skoncentrowanie się na aspektach geostrategicznych związanych z bezpieczeństwem energetycznym, niezintegrowane podejście do tematyki zmian klimatycznych oraz postrzeganie ochrony środowiska jako przeszkody na drodze do przyspieszonego rozwoju gospodarczego. W niedostatecznym stopniu uwaga rządu skoncentrowana jest na zwiększeniu efektywności energetycznej oraz inwestycjach w odnawialne źródła energii, co bezpośrednio przełożyłoby się na poprawę bezpieczeństwa energetycznego Polski. Bez wątpienia istotnym czynnikiem jest nikłe zainteresowanie opinii publicznej zmianami klimatycznych i nieobecność problematyki w debacie prowadzonej przez partie polityczne z głównego nurtu. 

Jak zauważyła M. Rutkowska-Podołowska i Ł. Popławski, można znaleźć odzwierciedlenie w teorii ekonomii przekonanie, że w warunkach gospodarki wolnorynkowej człowiek w racjonalny sposób dążący do maksymalizacji zysku czy użyteczności (model homo oeconomicus) mimowolnie działa na rzecz maksymalizacji dobrobytu ogólnospołecznego, stało się podstawą do uznania, że głównym, a nawet jedynym celem rzeczywistych podmiotów gospodarczych powinno być dążenie do realizacji własnych interesów. Wobec tego ocena podejmowanych przez przedsiębiorców działań w kategoriach dobra i zła straciła na znaczeniu. Można przyjąć, że z punktu widzenia społeczeństwa przedsiębiorca nie ma żadnych innych obowiązków poza dążeniem do takiego wykorzystywania zasobów, by maksymalizować zysk. Umocnienie się tego rodzaju przekonania wzmocniło tendencję do pogłębiania się rozłamu pomiędzy ekonomią, ochroną środowiska i etyką. System wolnorynkowy nie sprzyja zatem umacnianiu czy nawet upowszechnianiu postaw ekologicznych.

ZOOM

więcej

Zobacz też

Obserwujemy